अन्वयः
अत्र then in this world, कश्चित् प्राणी any living being, यथाभावम् as one likes, न समभिवर्तते does not go, तेन therefore, प्रेतस्य for the dead, अनुशोचतः for one who grieves, तस्मिन् in the matter of death, सामर्थ्यम् capability, नास्ति not there.
Summary
No living being in this world can act as he likes. Therefore, no one should grieve for the dead.
पदच्छेदः
| नात्र | न (अव्ययः)–अत्र (अव्ययः) |
| कश्चिद् | कश्चित् (१.१) |
| यथा | यथा (अव्ययः) |
| भावं | भाव (२.१) |
| प्राणी | प्राणिन् (१.१) |
| समभिवर्तते | समभिवर्तते (√समभि-वृत् लट् प्र.पु. एक.) |
| तेन | तेन (अव्ययः) |
| तस्मिन् | तद् (७.१) |
| न | न (अव्ययः) |
| सामर्थ्यं | सामर्थ्य (१.१) |
| प्रेतस्यास्त्य् | प्रेत (√प्र-इ + क्त, ६.१)–अस्ति (√अस् लट् प्र.पु. एक.) |
| अनुशोचतः | अनुशोचत् (√अनु-शुच् + शतृ, ६.१) |
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|
| ना | त्र | क | श्चि | द्य | था | भा | वं |
| प्रा | णी | स | म | भि | व | र्त | ते |
| ते | न | त | स्मि | न्न | सा | म | र्थ्यं |
| प्रे | त | स्या | स्त्य | नु | शो | च | तः |