भास्करश्च दिशमध्युवास यां
तां श्रितः प्रतिभयं ववासिरे ।
क्षत्रशोणितपितृक्रियोचितं
चोदयन्त्य इव भार्गवं शिवाः ॥
भास्करश्च दिशमध्युवास यां
तां श्रितः प्रतिभयं ववासिरे ।
क्षत्रशोणितपितृक्रियोचितं
चोदयन्त्य इव भार्गवं शिवाः ॥
तां श्रितः प्रतिभयं ववासिरे ।
क्षत्रशोणितपितृक्रियोचितं
चोदयन्त्य इव भार्गवं शिवाः ॥
अन्वयः
AI
भास्करः यां दिशम् अध्युवास तां श्रितः शिवाः क्षत्रशोणितपितृक्रियोचितं भार्गवं चोदयन्त्यः इव प्रतिभयं ववासिरे ॥
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
भास्कर इति॥ भास्करो यां दिशमध्युवास च यस्यां दिश्युषितः।
उपान्वध्याङ्वसः (अष्टाध्यायी १.४.४८ ) इति कर्मत्वम्। तां दिशं श्रिताः शिवा गोमायव, स्त्रियां शिवा भूरिमायुगोमायुमृगधूर्तकाः इत्यमरः।थ क्षत्रशोणितेन या पितृक्रिया पितृतर्पणं तत्रोचितं परिचितं भार्गवं चोदयन्त्य इव प्रतिभयं भयंकरं ववासिरे रुरुवुः। वासृ शब्दे इति धातोर्लिट्। तिरश्चां वासितं रुतम् इत्यमरः ॥
Summary
AI
Jackals, facing the direction occupied by the sun, howled fearfully as if urging Paraśurāma to perform the ancestral rites with the blood of Kṣatriyas.
सारांश
AI
सूर्य जिस दिशा में थे, उसी ओर मुख करके सियारिनें भयानक स्वर में बोलने लगीं, मानो वे परशुराम को क्षत्रियों के रक्त से पितृतर्पण करने के लिए प्रेरित कर रही हों।
पदच्छेदः
AI
| भास्करः | भास्–कर (√कृ+ट, १.१) | the sun |
| याम् | यद् (२.१) | which |
| दिशम् | दिश् (२.१) | direction |
| अध्युवास | अध्युवास (अधि√वस् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | occupied |
| ताम् | तद् (२.१) | that |
| श्रितः | श्रित (√श्रि+क्त, १.३) | resorting to |
| शिवाः | शिवा (१.३) | jackals |
| क्षत्रशोणितपितृक्रियोचितम् | क्षत्र–शोणित–पितृ–क्रिया–उचित (२.१) | fit for the ancestral rites with kṣatriya blood |
| भार्गवम् | भृगु (२.१) | Paraśurāma |
| चोदयन्त्यः | चोदयन्ती (√चुद्+णिच्+शतृ, १.३) | urging |
| इव | इव | as if |
| प्रतिभयम् | प्रति–भय (२.१) | fearfully |
| ववासिरे | ववासिरे (√वाश् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.) | howled |
छन्दः
रथोद्धता [११: रनरलग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| भा | स्क | र | श्च | दि | श | म | ध्यु | वा | स | यां |
| तां | श्रि | तः | प्र | ति | भ | यं | व | वा | सि | रे |
| क्ष | त्र | शो | णि | त | पि | तृ | क्रि | यो | चि | तं |
| चो | द | य | न्त्य | इ | व | भा | र्ग | वं | शि | वाः |
| र | न | र | ल | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.