१.२१.१५

क्षुत्पिपासे न ते राम भविष्येते नरोत्तम ।
बलामतिबलां चैव पठतः पथि राघव ।
विद्याद्वयमधीयाने यशश्चाप्यतुलं भुवि ॥

अन्वयः

नरोत्तम O Best among men, राघव Oborn in the line of Raghu, राम ORama,पथि on the way, बलाम् Bala, अतिबलां चैव Atibala, पठत: if recited, ते to you, क्षुत्पिपासे hunger or thirst, न भविष्येते will not get.

M N Dutt

And, O Rāma, O foremost of men, if you recite Bala and Atibala on the way, neither hunger nor thirst will exercise you, O descendant of Raghu! And if you recite these, you will attain fame on earth. Those sciences fraught with energy are the daughters of the Grandsire.

Summary

O Rama, best among men, scion in the line of Raghu, on your way you will not feel hunger or thirst if you recite bala and atibala.

पदच्छेदः

क्षुत्पिपासेक्षुध्–पिपासा (१.२)
नन (अव्ययः)
तेत्वद् (४.१)
रामराम (८.१)
भविष्येतेभविष्येते (√भू लृट् प्र.पु. द्वि.)
नरोत्तमनर–उत्तम (८.१)
बलाम्बला (२.१)
अतिबलांअतिबला (२.१)
चैवच (अव्ययः)–एव (अव्ययः)
पठतःपठत् (√पठ् + शतृ, ६.१)
पथिपथिन् (७.१)
राघवराघव (८.१)
विद्याद्वयम्विद्या–द्वय (१.१)
अधीयानेअधीयान (√अधि-इ + शानच्, ७.१)
यशश्यशस् (१.१)
चाप्य्च (अव्ययः)–अपि (अव्ययः)
अतुलंअतुल (१.१)
भुविभू (७.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
क्षुत्पि पा सेन ते रामभ वि ष्ये ते
न रोत्तमब लामतिब लां चैव
पठ तःपथि राघव वि द्याद्वय
म धी या नेय श श्चाप्यतु लंभुवि