१.३१.१

ब्रह्मयोनिर्महानासीत्कुशो नाम महातपाः ।
वैदर्भ्यां जनयामास चतुरः सदृशान्सुतान् ।
कुशाम्बं कुशनाभं च आधूर्तरजसं वसुम् ॥

अन्वयः

स: महात्मा that eminent one, कुलीनायाम् in lady of noble descent, युक्तायाम् suitable to him, वैदर्भ्याम् in the princess of Vidarbha, कुशाम्बम् Kusamba, कुशनाभं च Kusanabha also, अधूर्तरजसम् Adhurta Rajasa, वसुम् Vasu, सुगुणोल्बणान् manifesting virtues, सदृशान् suitable ones, चतुर: four, सुतान् sons, जनयामास begot.

Summary

That great soul, Kusa, married the princess of Vidarbha born in a noble family and a match for him. He begot four virtuous sons who resembled him. They were Kusamba, Kusanabha, Adhurtarajas and Vasu.

पदच्छेदः

ब्रह्मयोनिर्ब्रह्मन्–योनि (१.१)
महान्महत् (१.१)
आसीत्आसीत् (√अस् लङ् प्र.पु. एक.)
कुशोकुश (१.१)
नामनाम (अव्ययः)
महातपाःमहत्–तपस् (१.१)
वैदर्भ्यांवैदर्भी (७.१)
जनयामासजनयामास (√जनय् प्र.पु. एक.)
चतुरःचतुर् (२.३)
सदृशान्सदृश (२.३)
सुतान्सुत (२.३)
कुशाम्बंकुशाम्ब (२.१)
कुशनाभंकुशनाभ (२.१)
(अव्ययः)
आधूर्तरजसंआधूर्तरजस (२.१)
वसुम्वसु (२.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१०१११२
ब्रह्म यो निर्म हा ना सीत्कु शो ना
हा पाः वै र्भ्यां या मा
तु रःदृ शान्सु तान्कु शा म्बंकु
ना भं धूर्त सं सुम्