१.६४.१

अथ हैमवतीं राम दिशं त्यक्त्वा महामुनिः ।
पूर्वां दिशमनुप्राप्य तपस्तेपे सुदारुणम् ॥

अन्वयः

राम O Rama, अथ thereafter, महामुनि: great ascetic Visvamitra, हैमवतीम् relating to Himavat mountain, दिशम् quarter, त्यक्त्वा abandoning, पूर्वां दिशम् eastern quarter, अनुप्राप्य having reached, सुदारुणम् rigorous, तप: austerities, तेपे performed.

Summary

"O Rama thereafter the great ascetic (Viswamitra), abandoning the north of the Himavat mountain reached the eastern quarter and performed rigorous austerities.

पदच्छेदः

अथअथ (अव्ययः)
हैमवतींहैमवत (२.१)
रामराम (८.१)
दिशंदिश् (२.१)
त्यक्त्वात्यक्त्वा (√त्यज् + क्त्वा)
महामुनिःमहत्–मुनि (१.१)
पूर्वांपूर्व (२.१)
दिशम्दिश् (२.१)
अनुप्राप्यअनुप्राप्य (√अनुप्र-आप् + ल्यप्)
तपस्तपस् (२.१)
तेपेतेपे (√तप् लिट् प्र.पु. एक.)
सुदारुणम्सु (अव्ययः)–दारुण (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

है तीं रा
दि शं त्य क्त्वा हामु निः
पू र्वांदि नु प्राप्य
स्ते पेसु दारु णम्