२.१००.४

तस्मान्माता पिता चेति राम सज्जेत यो नरः ।
उन्मत्त इव स ज्ञेयो नास्ति काचिद्धि कस्यचित् ॥

अन्वयः

राम O Rama, तस्मात् therefore, यः नरः a man, माता as mother, पिता चेति as father, सज्जेत is attached, सः he, उन्मत्त इव like a madman, सः ज्ञेयः is to be regarded, कश्चित् any one, कस्य चित् to any one, नास्ति हि is nonexistent.

Summary

O Rama one who establishes relationship by saying, 'She is my mother he is my father' is to be regarded as a lunatic. In fact, no one belongs to any one.

पदच्छेदः

तस्मान्तस्मात् (अव्ययः)
मातामातृ (१.१)
पितापितृ (१.१)
चेति (अव्ययः)–इति (अव्ययः)
रामराम (८.१)
सज्जेतसज्जेत (√सञ्ज् विधिलिङ् प्र.पु. एक.)
योयद् (१.१)
नरःनर (१.१)
उन्मत्तउन्मत्त (√उत्-मद् + क्त, १.१)
इवइव (अव्ययः)
तद् (१.१)
ज्ञेयोज्ञेय (√ज्ञा + कृत्, १.१)
नास्ति (अव्ययः)–अस्ति (√अस् लट् प्र.पु. एक.)
काचिद्धिकश्चित् (१.१)–हि (अव्ययः)
कस्यचित्कश्चित् (६.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

स्मा न्मा तापि ता चेति
रा ज्जे यो रः
न्मत्त ज्ञे यो
नास्ति का चिद्धिस्य चित्