२.१०८.२५

रामः संसाध्य त्वृषिगणमनुगमना;द्देशात्तस्माच्चित्कुलपतिमभिवाद्यर्षिम् ।
सम्यक्प्रीतैस्तैरनुमत उपदिष्टार्थः; पुण्यं वासाय स्वनिलयमुपसंपेदे ॥

अन्वयः

रामः Rama, तस्मात् देशात् from that region, अनुगमनात् by following them for some distance, ऋषिगणम् the sages, संसाध्य bidding them farewell, कुलपतिम् chief of the groups, ऋषिम् that sage, अभिवाद्य having paid obeisance, सम्यक् properly, प्रीतैः by the pleased, तैः by them, अनुमतः having been consented, उपदिष्टार्थः having grasped their instruction, वासाय to reside, पुण्यम् holy, स्वं निलयम् his own hermitage, उपसम्पेदे approached.

Summary

Rama, followed the sages for some distance to bid them farewell. He paid obeisance to the chief of the group and having grasped the instruction of the highly pleased sages, he with their consent returned to his holy hermitage.

पदच्छेदः

रामःराम (१.१)
संसाध्यसंसाध्य (√सम्-साधय् + ल्यप्)
त्व्तु (अव्ययः)
ऋषिगणम्ऋषि–गण (२.१)
अनुगमनाद्अनुगमन (५.१)
देशात्देश (५.१)
तस्मात्तद् (५.१)
कुलपतिम्कुल–पति (२.१)
अभिवाद्यर्षिम्अभिवाद्य (√अभि-वादय् + ल्यप्)–ऋषि (२.१)
सम्यक्प्रीतैस्सम्यक् (अव्ययः)–प्रीत (√प्री + क्त, ३.३)
तैर्तद् (३.३)
अनुमतअनुमत (√अनु-मन् + क्त, १.१)
उपदिष्टार्थःउपदिष्ट (√उप-दिश् + क्त)–अर्थ (१.१)
पुण्यंपुण्य (२.१)
वासायवास (४.१)
स्वनिलयम्स्व–निलय (२.१)
उपसंपेदेउपसंपेदे (√उपसम्-पद् लिट् प्र.पु. एक.)

छन्दः

असंबाधा

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२१३१४
रा मः सं सा ध्यत्वृषिगणमनुगम ना
द्दे शा त्त स्मा च्चित्कुलपतिमभि वा द्य र्षिम्
स म्य क्प्री तै स्तैरनुमतउप दि ष्टा र्थः
पु ण्यं वा सा यस्वनिलयमुप सं पे दे