२.२.२१

क्षान्तः सान्त्वयिता श्लक्ष्णः कृतज्ञो विजितेन्द्रियः ।
मृदुश्च स्थिरचित्तश्च सदा भव्योऽनसूयकः ॥

अन्वयः

 धर्मज्ञ: knower of righteousness, सत्यसन्ध: true to his vows, शीलवान् one with good character, अनसूयक: free from envy, क्षान्त: one with forbearance, सान्त्वयिता one who consoles others, श्लक्ष्ण: gentle, कृतज्ञ: grateful, विजितेन्द्रिय: one who has conquered the senses.

Summary

Rama knows the ways of righteousness. He is true to his word and free from envy. He possesses a sound character with forbearance, gentleness and a sense of gratitude. With his senses under control, he is a source of consolation (in stressful times).

पदच्छेदः

क्षान्तःक्षान्त (√क्षम् + क्त, १.१)
सान्त्वयितासान्त्वयितृ (१.१)
श्लक्ष्णःश्लक्ष्ण (१.१)
कृतज्ञोकृतज्ञ (१.१)
विजितेन्द्रियःविजित (√वि-जि + क्त)–इन्द्रिय (१.१)
मृदुश्मृदु (१.१)
चच (अव्ययः)
स्थिरचित्तश्स्थिर–चित्त (१.१)
चच (अव्ययः)
सदासदा (अव्ययः)
भव्योभव्य (१.१)
ऽनसूयकःअनसूयक (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८
क्षा न्तः सान्त्वयि ता श्ल क्ष्णः
कृ त ज्ञोविजि तेन्द्रि यः
मृ दु श्चस्थिर चि त्तश्च
स दा भ व्योऽन सूय कः