२.२०.९

लोकविद्विष्टमारब्धं त्वदन्यस्याभिषेचनम् ।
येनेयमागता द्वैधं तव बुद्धिर्महीपते ।
स हि धर्मो मम द्वेष्यः प्रसङ्गाद्यस्य मुह्यसि ॥

अन्वयः

महामते O nobleminded one, येन by which, तव your, (इदम् this), बुद्धि: intellect, द्वैधम् dilemma, आगता attained, यस्य whose, प्रसङ्गात् concern, मुह्यसि you are deluded, सः धर्मः that righteousness, मम to me, द्वेष्यः deserve to be hated.

M N Dutt

Even that so called virtue do I loathe, which has, O high-souled one, fascinated you, and made your mind run from one extreme to another. *Formerly the mind was for accepting the kingdom, and now for going to the forest as an exile. These are the two extremes here meant.

Summary

O noble minded one I hate this righteousness which has deluded your intellect and created this dilemma about this issue.

पदच्छेदः

लोकविद्विष्टम्लोक–विद्विष्ट (√वि-द्विष् + क्त, १.१)
आरब्धंआरब्ध (√आ-रभ् + क्त, १.१)
त्वदन्यस्याभिषेचनम्त्वद्–अन्य (६.१)–अभिषेचन (१.१)
येनेयम्यद् (३.१)–इदम् (१.१)
आगताआगत (√आ-गम् + क्त, १.१)
द्वैधंद्वैध (२.१)
तवत्वद् (६.१)
बुद्धिर्बुद्धि (१.१)
महीपतेमहीपति (८.१)
सतद् (१.१)
हिहि (अव्ययः)
धर्मोधर्म (१.१)
मममद् (६.१)
द्वेष्यःद्वेष्य (√द्विष् + कृत्, १.१)
प्रसङ्गाद्प्रसङ्ग (५.१)
यस्ययद् (६.१)
मुह्यसिमुह्यसि (√मुह् लट् म.पु. )

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
लोक वि द्विष्ट मा र ब्धंत्व द न्य स्या
भि षेच नम् ये नेय माग ता द्वै धं
तव बु द्धिर्म हीप तेसहि ध र्मो
म म द्वे ष्यःप्र स ङ्गा द्यस्य मुह्यसि