२.२९.२०

इत्युक्त्वा दुःखितं सर्वं जनं तमुपजीविनम् ।
उवाचेदं धनध्यक्षं धनमानीयतामिति ।
ततोऽस्य धनमाजह्रुः सर्वमेवोपजीविनः ॥

अन्वयः

दुःखितम् filled with grief, उपजीविनम् dependents, सर्वम् all, तं जनम् to that group, इति thus, उक्त्वा having said, धनम् treasure, आनीयताम् bring, इति thus, इदम् this word, धनाध्यक्षम् to treasury officer, उवाच said.

Summary

Having spoken thus to all dependents who were overcome with grief, Rama ordered the treasury officer to bring the entire treasure.

पदच्छेदः

इत्य्इति (अव्ययः)
उक्त्वाउक्त्वा (√वच् + क्त्वा)
दुःखितंदुःखित (२.१)
सर्वंसर्व (२.१)
जनंजन (२.१)
तम्तद् (२.१)
उपजीविनम्उपजीविन् (२.१)
उवाचेदंउवाच (√वच् लिट् प्र.पु. एक.)–इदम् (२.१)
धनाध्यक्षंधनाध्यक्ष (२.१)
धनम्धन (१.१)
आनीयताम्आनीयताम् (√आ-नी प्र.पु. एक.)
इतिइति (अव्ययः)
ततोततस् (अव्ययः)
ऽस्यइदम् (६.१)
धनम्धन (२.१)
आजह्रुःआजह्रुः (√आ-हृ लिट् प्र.पु. बहु.)
सर्वम्सर्व (२.१)
एवोपजीविनःएव (अव्ययः)–उपजीविन् (१.३)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
इ त्यु क्त्वा दुःखि तं स र्वंज नंतमु
प जीवि नम्उ वा चे दंध न ध्य क्षं
धन मा नीय तामितित तोऽस्यध
न मा ज ह्रुः सर्व मे वोप जीवि नः