२.३.८

अथ तत्र समासीनास्तदा दशरथं नृपम् ।
प्राच्योदीच्याः प्रतीच्याश्च दाक्षिणात्याश्च भूमिपाः ॥

अन्वयः

अथ afterwards, प्राच्योदीच्याः relating to eastern and northern countries, प्रतीच्याः च relating to west, दाक्षिणात्याः च relating to south, भूमिपाः kings, म्लेच्छाः च foreign (nonaryan), आर्याः च Aryan, वने in forest, अन्ये other, ये whosoever, शैलान्तवासिनः inhabiting the mountains, सर्वे all, तदा then, तत्र there, समासीनाः had seated, तम् दशरथं नृपम् that king Dasaratha, देवाः devatas, वासवमिव like Indra, उपासाञ्चक्रिरे paid homage.

Summary

After Sumantra had gone, the kings from eastern, northern, western, southern nonAryan and Aryan countries, rulers from forests and mountains paid homage to king Dasaratha, as devatas do to Indra.

पदच्छेदः

अथअथ (अव्ययः)
तत्रतत्र (अव्ययः)
समासीनास्समासीन (√सम्-आस् + क्त, १.३)
तदातदा (अव्ययः)
दशरथंदशरथ (२.१)
नृपम्नृप (२.१)
प्राच्योदीच्याःप्राच्य–उदीच्य (१.३)
प्रतीच्याश्प्रतीच्य (१.३)
(अव्ययः)
दाक्षिणात्याश्दाक्षिणात्य (१.३)
(अव्ययः)
भूमिपाःभूमिप (१.३)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

त्र मा सी ना
स्त दा थंनृ पम्
प्रा च्यो दी च्याःप्र ती च्याश्च
दाक्षि णा त्याश्च भूमि पाः