२.३४.१

रामस्य तु वचः श्रुत्वा मुनिवेषधरं च तम् ।
समीक्ष्य सह भार्याभी राजा विगतचेतनः ॥

अन्वयः

भार्याभिः सह with his wives, राजा king, रामस्य Rama's, वचः words, श्रुत्वा having heard, मुनिवेशधरम् dressed like an ascetic, तम् him, समीक्ष्य च beholding, विगतचेतन unconscious, दुःखेन with grief, सन्तप्तः tormented, एनम् this, राघवम् Rama, न प्रत्यवैक्षत could not look at, दुर्मनाः dejected mind, एनम् him, अभिसम्प्रेक्ष्य having looked at, न प्रत्यभाषत च did not reply.

Summary

After hearing Rama and beholding him in the robes of an ascetic, Dasaratha and his wives fell unconscious. With his body and mind afflicted with grief, Dasaratha could not look Rama in the face nor could he make a reply.

पदच्छेदः

रामस्यराम (६.१)
तुतु (अव्ययः)
वचःवचस् (२.१)
श्रुत्वाश्रुत्वा (√श्रु + क्त्वा)
मुनिवेषधरंमुनि–वेष–धर (२.१)
(अव्ययः)
तम्तद् (२.१)
समीक्ष्यसमीक्ष्य (√सम्-ईक्ष् + ल्यप्)
सहसह (अव्ययः)
भार्याभीभार्या (३.३)
राजाराजन् (१.१)
विगतचेतनःविगत (√वि-गम् + क्त)–चेतना (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

रास्यतु चः श्रु त्वा
मुनि वे रं तम्
मीक्ष्य भा र्या भी
रा जावि चे नः