अन्वयः

कामस्य to passion, वशमागतम् overtaken by, राजानम् king, दशरथम् Dasaratha, धिक् fie on him, हा what a pity, नृशंसा wicked, पापा sinful, कैकेयी Kaikeyi, अद्य now, पापानुबन्धिनी is committed to sins, या that Kaikeyi, धार्मिकम् righteous, महाप्राज्ञम् sagacious, सानुक्रोशम् full of compassion, जितेन्द्रियम् one who has control over his senses, ईदृशम् such a person, राज्ञः पुत्रम् king's son, वनवासे to dwell in the forest, प्रवासयति has banished, तीक्ष्णा cruel, सम्भिन्नमर्यादा breaking all limits of decency, तीक्ष्णकर्मणि in an extremely cruel act, वर्तते is committed.

M N Dutt

Ah! the rebutless, fell and sinful Kaikeyi intent upon impiety, having put by her honour, has resolved upon an exceedingly atrocious deed, she that exiles into the woods such a virtuous son of the monarch, endowed with high wisdom, kind, and having his senses under control.* *The N.W.P. text has an additional line: And of the reprehensible Kaikeyi intent upon cruel deeds.

पदच्छेदः

या	यद् (१.१)
पुत्रम्	पुत्र (२.१)
ईदृशं	ईदृश (२.१)
राज्ञः	राजन् (६.१)
प्रवासयति	प्रवासयति (√प्र-वासय् लट् प्र.पु. एक.)
धार्मिकम्	धार्मिक (२.१)
वनवासे	वन–वास (७.१)
महाप्राज्ञं	महत्–प्राज्ञ (२.१)
सानुक्रोशम्	स (अव्ययः)–अनुक्रोश (२.१)
अतन्द्रितम्	अतन्द्रित (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
या	पु	त्र	मी	दृ	शं	रा	ज्ञः
प्र	वा	स	य	ति	धा	र्मि	कम्
व	न	वा	से	म	हा	प्रा	ज्ञं
सा	नु	क्रो	श	म	त	न्द्रि	तम्