अन्वयः

क्रुद्धया in anger, सशोकया afflicted with sorrow, राममात्रा by Rama's mother, एवम् in that way, परुषम् harsh, वाक्यम् words, श्रावितः was forced to hear, राजा king, दुःखितः distressed, चिन्तयामास sadly reflected.

M N Dutt

Thus harshly addressed by the indignant mother of Rāma, the king aggrieved was plunged in thought. Having thought for a long while, that repressor of foes, the king, who had lost his senses through grief, regained consciousness.

Summary

Forced to hear the harsh words of angry Kausalya, the king, deeply distressed, was absorbed in sad thought.

पदच्छेदः

एवं	एवम् (अव्ययः)
तु	तु (अव्ययः)
क्रुद्धया	क्रुद्ध (√क्रुध् + क्त, ३.१)
राजा	राजन् (१.१)
राममात्रा	राम–मातृ (३.१)
सशोकया	स (अव्ययः)–शोक (३.१)
श्रावितः	श्रावित (√श्रावय् + क्त, १.१)
परुषं	परुष (२.१)
वाक्यं	वाक्य (२.१)
चिन्तयामास	चिन्तयामास (√चिन्तय् प्र.पु. एक.)
दुःखितः	दुःखित (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
ए	वं	तु	क्रु	द्ध	या	रा	जा
रा	म	मा	त्रा	स	शो	क	या
श्रा	वि	तः	प	रु	षं	वा	क्यं
चि	न्त	या	मा	स	दुः	खि	तः