२.८६.२६

इत्युक्त्वा नरशार्दूलो बाष्पगद्गदया गिरा ।
स निशश्वास ताम्राक्षो क्रुद्धो नाग इवासकृत् ॥

अन्वयः

ताम्राक्षः with reddened eyes, नरशार्दूलः tiger among men, सः that Bharata, बाष्पगद्गदया in a voice choked with tears, गिरा with words, इति thus,उक्त्वा having said, कृद्धः angry, श्वसन् sighing, नागः इव like a king cobra, निश्स्वास heaved sighs.

M N Dutt

Having said this, with his words choked with emotion, that best of men with his eyes reddened, sighed like an enraged serpent.

Summary

Thus spoke Bharata, the best of men, with his eyes reddened and voice choked with sobs and hissing like a king cobra.

पदच्छेदः

इत्य्इति (अव्ययः)
उक्त्वाउक्त्वा (√वच् + क्त्वा)
नरशार्दूलोनर–शार्दूल (१.१)
बाष्पगद्गदयाबाष्प–गद्गद (३.१)
गिरागिर् (३.१)
तद् (१.१)
निशश्वासनिशश्वास (√नि-श्वस् लिट् प्र.पु. एक.)
ताम्राक्षोताम्र–अक्ष (१.१)
नागःनाग (१.१)
क्रुद्धक्रुद्ध (√क्रुध् + क्त, १.१)
इवासकृत्इव (अव्ययः)–असकृत् (अव्ययः)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

त्यु क्त्वा शा र्दू लो
बाष्पद्ग यागि रा
नि श्वा ता म्रा क्षो
क्रु द्धो ना वा कृत्