२.९.२३

रामं प्रव्राजयारण्ये नव वर्षाणि पञ्च च ।
भरतः क्रियतां राजा पृथिव्यां पार्थिवर्षभः ॥

अन्वयः

पार्थिवर्षभ: best of kings, रामम् to Rama, नव पञ्च वर्षाणि for fourteen years, अरण्ये in the forest, प्रव्राजय exile, भरत: Bharata, पृथिव्या: of this earth, राजा as king, क्रियताम् be made.

Summary

'O best of kings exile Rama into the forest for fourteen years and make Bharata king of the land'.

पदच्छेदः

रामंराम (२.१)
प्रव्राजयारण्येप्रव्राजय (√प्र-व्राजय् लोट् म.पु. )–अरण्य (७.१)
नवनवन् (२.१)
वर्षाणिवर्ष (२.३)
पञ्चपञ्चन् (२.३)
(अव्ययः)
भरतःभरत (१.१)
क्रियतांक्रियताम् (√कृ प्र.पु. एक.)
राजाराजन् (१.१)
पृथिव्यांपृथिवी (७.१)
पार्थिवर्षभःपार्थिव–ऋषभ (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

रा मं प्र व्रा या ण्ये
र्षाणिञ्च
तःक्रि तां रा जा
पृ थि व्यां पार्थिर्ष भः