२.९५.९

वाग्वज्रं भरतेनोक्तममनोज्ञं परंतपः ।
प्रगृह्य बाहू रामो वै पुष्पिताग्रो यथा द्रुमः ।
वने परशुना कृत्तस्तथा भुवि पपात ह ॥

अन्वयः

परन्तपः destroyer of enemies, रामः Rama, आहवे in the battle, दानवारिणा by the enemy of demons (Indra), उत्सृष्टम् hurled, वज्रमिव like thunderbolt, अमनोज्ञम् unpleasant, भरतेन by Bharata, उक्तम् spoken, तम् that, वाग्वज्रम् thunderlike words, बाहू both arms, प्रगृह्य stretching forth, वने in the forest, परशुना by an axe, कृत्तः severed, पुष्पिताग्रः with flowering tops, द्रुमः tree, यथा as, तथा like that, भुवि on the ground, पपात ह fell down.

M N Dutt

On that thunder-bolt of a speech being uttered by Bharata, like to a (real) thunder-bolt hurled in battle by the enemy of the Dānavas (Indra), that subduer of foes, Rāma, stretching his arms, fell down to the earth, like a blossoming tree that has been hewn by an axe.

Summary

On hearing the thunderlike words spoken by Bharata afflicting the mind, like the thunderbolt hurled by Indra (enemy of demons) in a battle, Rama, the scorcher of enemies, stretching forth both his arms, fell down on the ground like a tree with flowering tops severed by an axe in the forest.

पदच्छेदः

वाग्वज्रंवाच्–वज्र (२.१)
भरतेनोक्तम्भरत (३.१)–उक्त (√वच् + क्त, २.१)
अमनोज्ञंअमनोज्ञ (२.१)
परंतपःपरंतप (१.१)
प्रगृह्यप्रगृह्य (√प्र-ग्रह् + ल्यप्)
बाहूबाहु (२.२)
रामोराम (१.१)
वैवै (अव्ययः)
पुष्पिताग्रोपुष्पित–अग्र (१.१)
यथायथा (अव्ययः)
द्रुमःद्रुम (१.१)
वनेवन (७.१)
परशुनापरशु (३.१)
कृत्तस्कृत्त (√कृत् + क्त, १.१)
तथातथा (अव्ययः)
भुविभू (७.१)
पपातपपात (√पत् लिट् प्र.पु. एक.)
हह (अव्ययः)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
वा ग्व ज्रंभर ते नोक्तमम नो ज्ञं
प रंत पःप्र गृह्य बा हू रा मो वै
पुष्पि ता ग्रोय थाद्रु मःव नेपर
शु ना कृ त्तस्त थाभुविप पातह