इत्युक्त्वा मैथिलीं वाक्यं प्रियार्हां प्रियवादिनीम् ।
जग्राह रावणः सीतां बुधः खे रोहिणीमिव ॥
इत्युक्त्वा मैथिलीं वाक्यं प्रियार्हां प्रियवादिनीम् ।
जग्राह रावणः सीतां बुधः खे रोहिणीमिव ॥
अन्वयः
सुदुष्टात्मा evilminded, काममोहितः infatuated, राक्षसः demon, रावणः Ravana, प्रियार्हाम् worthy of pity, प्रियवादिनीम् speaks pleasing words, मैथिलीम् Maithili, इति thus, उक्त्वा said, अभिगम्य going towards, खे बुधः Mercury in the sky, रोहिणीमिव like Rohini, सीताम् Sita, जग्राह caught hold of.M N Dutt
Speaking thus to Maithili, sweet-speeched and worthy of being sweetly addressed, that highly wicked Raksasa, Rāvaņa, being exercised with lust, approached towards Sītā and got hold of her, like to Budha holding Rohinī in the sky.Summary
Just as Budha (planet Mercury) catches Rohini (a cluster of five stars) in the sky, the evilminded, infatuated Ravana advanced towards the pitiable, pleasing Sita and caught hold of her.पदच्छेदः
| इत्य् | इति (अव्ययः) |
| उक्त्वा | उक्त्वा (√वच् + क्त्वा) |
| मैथिलीं | मैथिली (२.१) |
| वाक्यं | वाक्य (२.१) |
| प्रियार्हां | प्रिय–अर्ह (२.१) |
| प्रियवादिनीम् | प्रिय–वादिन् (२.१) |
| जग्राह | जग्राह (√ग्रह् लिट् प्र.पु. एक.) |
| रावणः | रावण (१.१) |
| सीतां | सीता (२.१) |
| बुधः | बुध (१.१) |
| खे | ख (७.१) |
| रोहिणीम् | रोहिणी (२.१) |
| इव | इव (अव्ययः) |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| इ | त्यु | क्त्वा | मै | थि | लीं | वा | क्यं |
| प्रि | या | र्हां | प्रि | य | वा | दि | नीम् |
| ज | ग्रा | ह | रा | व | णः | सी | तां |
| बु | धः | खे | रो | हि | णी | मि | व |