३.५०.३७

नास्ति धर्मः कुतः सत्यं नार्जवं नानृशंसता ।
यत्र रामस्य वैदेहीं भार्यां हरति रावणः ॥

अन्वयः

यत्र where, रामस्य Rama's, भार्या wife, वैदेहीम् Vaidehi, रावणः Ravana, हरति is abducting, धर्मः dharma, नास्ति is not there, सत्यम् truth, कुतः where is it , आर्जवम् uprightness, न not, अनृशंसता compassion, न not, इति thus, सर्वाणि all, भूतानि beings, गणशः in groups, पर्यदेवयन् wailed.

M N Dutt

Virtue is not; and where is truth? And there is neither sincerity nor kindness, in a case in which Rāvana is carrying away Rāma's Vaidehī; thus did all creatures lament in numbers. And the young of deer, afflicted with fear, wept with woe-began faces.

Summary

When Rama's consort, the princess of Videha, is being carried away by Ravana, how can there be rightousness or truth or uprightness or compassion for men? Thus bewailed all beings in groups.

पदच्छेदः

नास्ति (अव्ययः)–अस्ति (√अस् लट् प्र.पु. एक.)
धर्मःधर्म (१.१)
कुतःकुतस् (अव्ययः)
सत्यंसत्य (१.१)
नार्जवं (अव्ययः)–आर्जव (१.१)
नानृशंसता (अव्ययः)–अ (अव्ययः)–नृशंस–ता (१.१)
यत्रयत्र (अव्ययः)
रामस्यराम (६.१)
वैदेहींवैदेही (२.१)
भार्यांभार्या (२.१)
हरतिहरति (√हृ लट् प्र.पु. एक.)
रावणःरावण (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

नास्ति र्मःकु तः त्यं
नार्ज वं नानृ शं ता
त्र रास्य वै दे हीं
भा र्यांति रा णः