४.१८.१

इत्युक्तः प्रश्रितं वाक्यं धर्मार्थसहितं हितम् ।
परुषं वालिना रामो निहतेन विचेतसा ॥

अन्वयः

रामः Rama, निहतेन struck, विचेतसा confused in mind, वालिना Vali, धर्मार्थसहितम् righteous, हितम् wellmeaning, प्रश्रितम् courteous, परुषम् harsh, वाक्यम् words, इति these, उक्तः said.

Summary

To these harsh words though seemingly wellmeaning, courteous and righteous, Vali who had been mortally wounded and confused in mind, Rama replied:

पदच्छेदः

इत्य्इति (अव्ययः)
उक्तःउक्त (√वच् + क्त, १.१)
प्रश्रितंप्रश्रित (२.१)
वाक्यंवाक्य (२.१)
धर्मार्थसहितंधर्म–अर्थ–सहित (२.१)
हितम्हित (२.१)
परुषंपरुष (२.१)
वालिनावालिन् (३.१)
रामोराम (१.१)
निहतेननिहत (√नि-हन् + क्त, ३.१)
विचेतसाविचेतस् (३.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

त्यु क्तः प्रश्रि तं वा क्यं
र्मार्थहि तंहि तम्
रु षं वालि ना रा मो
नि तेवि चे सा