४.४७.२

स तु दूरमुपागम्य सर्वैस्तैः कपिसत्तमैः ।
विचिनोति स्म विन्ध्यस्य गुहाश्च गहनानि च ॥

अन्वयः

सः that, सर्वैः तैः they all, कपिसत्तमैः with heroic monkeys, दूरम् a distant place, उपागम्य having gone, ततः then, विन्ध्यस्य Vindhya's, गुहाश्च caves, गहनानि च impenetrable, विचिनोति searched, पर्वताग्रान् on the peaks of mountains, नदीदुर्गान् inaccessible fortress surrounded by rivers, सरांसि tanks, विपुलान्द्रुमान् huge trees, वृक्षषण्डांश्च collection of trees, विविधान् many, पर्वतान् mountains, घनपादपान् dense trees.

Summary

He went a long distance with other heroic monkeys, searching in the impenetrable caves of Vindhya mountain. They combed interior places, mountain peaks, fortresses surrounded by rivers, lakes, extensive groves of trees, bushes and thickets.

पदच्छेदः

सतद् (१.१)
तुतु (अव्ययः)
दूरम्दूर (२.१)
उपागम्यउपागम्य (√उपा-गम् + ल्यप्)
सर्वैस्सर्व (३.३)
तैःतद् (३.३)
कपिसत्तमैःकपि–सत्तम (३.३)
विचिनोतिविचिनोति (√वि-चि लट् प्र.पु. एक.)–विचिनोति (√वि-चि लट् प्र.पु. एक.)
स्मस्म (अव्ययः)–स्म (अव्ययः)
विन्ध्यस्यविन्ध्य (६.१)–विन्ध्य (६.१)
गुहाश्गुहा (२.३)–गुहा (२.३)
चच (अव्ययः)–च (अव्ययः)
गहनानिगहन (२.३)–गहन (२.३)
चच (अव्ययः)–च (अव्ययः)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८
सतु दूरमु पा गम्य
स र्वै स्तैःकपि सत्त मैः
विचि नो तिस्म वि न्ध्यस्य
गु हाश्चगह नानिच