अन्वयः
हृष्टमानसः delighted at heart, सुग्रीवः Sugriva, हनुमतः Hanuman's, वाक्यम् word, श्रुत्वा having heard, भयं च and fear, राघवा Raghava, घोरं terrible, प्रजहौ abandoned, विगतज्वरः devoid of fear, प्रीत्या lovingly, दर्शनीयतमः most attractive, सकृत्वा having taken, मानुषं रूपं human form, सुग्रीवः Sugriva, प्लवगर्षभः best among monkeys, भूत्वा having given up, राघवम् of Raghava, (प्र)उवाच said,
Summary
Hanuman's words took away Sugriva's great fear for Rama and filled him with cheer. This bull among monkeys gave up his natural appearance and and assuming an attractive human form spoke to Rama lovingly:
पदच्छेदः
| स | तद् (१.१) |
| कृत्वा | कृत्वा (√कृ + क्त्वा) |
| मानुषं | मानुष (२.१) |
| रूपं | रूप (२.१) |
| सुग्रीवः | सुग्रीव (१.१) |
| प्लवगाधिपः | प्लवग–अधिप (१.१) |
| दर्शनीयतमो | दर्शनीयतम (१.१) |
| भूत्वा | भूत्वा (√भू + क्त्वा) |
| प्रीत्या | प्रीति (३.१) |
| प्रोवाच | प्रोवाच (√प्र-वच् लिट् प्र.पु. एक.) |
| राघवम् | राघव (२.१) |
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|
| स | कृ | त्वा | मा | नु | षं | रू | पं |
| सु | ग्री | वः | प्ल | व | गा | धि | पः |
| द | र्श | नी | य | त | मो | भू | त्वा |
| प्री | त्या | प्रो | वा | च | रा | घ | वम् |