अन्वयः

हरयः O monkeys, वयं सर्वे all of us, कपिराजस्य monkey king's, शासनात् by his command, विनिर्गताः came here, बिलस्थानाम् for us staying in the cave, मासः a month, पूर्णः is completed, किम् what, न बुद्ध्यते do you not know?

M N Dutt

We have come out at the mandate of the monarch of monkeys. While we sojourned in the cave, a full month had passed away, you monkeys. Why do you not understand this? We set out, engaging that our term of search should reach no further than the end of Kärtika;* but that has expired. Now, what next is to be done? *October.

Summary

'O monkeys don't you realize that all of us have come here at the command of the monkey king, and while we were in the cave a whole month has gone by?

पदच्छेदः

शासनात्	शासन (५.१)
कपिराजस्य	कपि–राज (६.१)
वयं	मद् (१.३)
सर्वे	सर्व (१.३)
विनिर्गताः	विनिर्गत (√विनिः-गम् + क्त, १.३)
मासः	मास (१.१)
पूर्णो	पूर्ण (१.१)
बिलस्थानां	बिल–स्थ (६.३)
हरयः	हरि (८.३)
किं	क (२.१)
न	न (अव्ययः)
बुध्यते	बुध्यते (√बुध् लट् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
शा	स	ना	त्क	पि	रा	ज	स्य
व	यं	स	र्वे	वि	नि	र्ग	ताः
मा	सः	पू	र्णो	बि	ल	स्था	नां
ह	र	यः	किं	न	बु	ध्य	ते