४.५४.१६

एतावदुक्त्वा वचनं वृद्धानप्यभिवाद्य च ।
संविवेशाङ्गदो भूमौ रुदन्दर्भेषु दुर्मनाः ॥

अन्वयः

एतावत् so much, वचनम् word, उक्त्वा having expressed, तान् them, वृद्धान् old, अभिवाद्य saluted, च and, अङ्गदः Angada, रुदन् started crying, दुर्मना: a disheartened one, भूमौ on the ground, दर्भेषु on darbha (Kusa) grass, विवेश lay down.

Summary

Having expresed so much of his feelings, disheartened Angada saluted the elderly monkeys and started crying. Then he spread the darbha grass and lay down on the ground.

पदच्छेदः

एतावद्एतावत् (२.१)
उक्त्वाउक्त्वा (√वच् + क्त्वा)
वचनंवचन (२.१)
वृद्धान्वृद्ध (२.३)
अप्य्अपि (अव्ययः)
अभिवाद्यअभिवाद्य (√अभि-वादय् + ल्यप्)
(अव्ययः)
संविवेशाङ्गदोसंविवेश (√सम्-विश् लिट् प्र.पु. एक.)–अङ्गद (१.१)
भूमौभूमि (७.१)
रुदन्रुदत् (√रुद् + शतृ, १.१)
दर्भेषुदर्भ (७.३)
दुर्मनाःदुर्मनस् (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

ता दु क्त्वा नं
वृ द्धाप्यभि वाद्य
संवि वे शाङ्ग दो भू मौ
रु न्द र्भेषु दुर्म नाः