४.५६.८

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या चापि भार्यया ।
पितुर्निदेशनिरतो धर्म्यं पन्थानमाश्रितः ।
तस्य भार्या जनस्थानाद्रावणेन हृता बलात् ॥

अन्वयः

इक्ष्वाकूणाम् of Ikshvaku race, महारथः great warrior, कृत्स्नस्य of the entire, जगतः world, राजा king, श्रीमान् illustrious, दाशरथिः Dasaratha's son, रामः Rama's, पितुः father's, निदेशनिरतः obeying his command, धर्म्यम् righteous, पन्थानम् path, आश्रितः seeking, भ्रात्रा with his brother, लक्ष्मणेन सह along with Lakshmana, भार्यया with his wife, वैदेह्या चापि and with Vaidehi, दण्डकावनम् forest of Dandaka, प्रविष्टः he entered.

Summary

'Rama, son of Dasaratha, a prosperous king of all the worlds, comparable to Indra and Varuna came to the Dandaka forest along with his brother Laksmana and wife Vaidehi. Ravana abducted his wife from Janasthana.

पदच्छेदः

लक्ष्मणेनलक्ष्मण (३.१)
सहसह (अव्ययः)
भ्रात्राभ्रातृ (३.१)
वैदेह्यावैदेही (३.१)
चापिच (अव्ययः)–अपि (अव्ययः)
भार्ययाभार्या (३.१)
रामोराम (१.१)
नामनाम (अव्ययः)
महातेजामहत्–तेजस् (१.१)
धर्म्यंधर्म्य (२.१)
पन्थानम्पथिन् (२.१)
आश्रितःआश्रित (√आ-श्रि + क्त, १.१)
यस्ययद् (६.१)
भार्याभार्या (१.१)
जनस्थानात्सीताजनस्थान (५.१)–सीता (१.१)
चापहृताच (अव्ययः)–अपहृत (√अप-हृ + क्त, १.१)
त्वयात्वद् (३.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
लक्ष्म णेनस ह भ्रा त्रा वै दे ह्या चा
पि भार्य यापि तुर्नि देशनिर तो
ध र्म्यं प न्थान माश्रि तः तस्य भा र्या
ज न स्था ना द्राव णेनहृ ताब लात्