अन्वयः
ततः then, हरिशार्दूलः a tiger among monkeys, जगति movable, रम्यं पर्वतम् delightful mountain, अम्बुधरसङ्काशम् resembling a rain cloud, प्रवृद्धशिखरम् with a tall peak, विचित्रकूटम् with a collection of wonderful peaks, सर्वतः all over, कूटै: by peaks, परिवारितम् surrounded, शिलागृहैः with caves, अवततम् extending, नानावृक्षैः with different kinds of trees, समावृतम् surrounded, गिरिम् mountain, ददर्श beheld.
M N Dutt
Thereupon that foremost of monkeys beheld there a mountain-the most picturesque in the world, resembling clouds, having high summits, covered on all sides with peaks and filled with hilly abodes and various trees.
Summary
The tiger among monkeys beheld a delightingful mountain, resembling the raincloud with tall, pleasing peaks, wonderful peaks spread all over the mountain. There were caves built of stone, with a variety of trees.
पदच्छेदः
| शिलागृहैर् | शिलागृह (३.३) |
| अवततं | अवतत (√अव-तन् + क्त, २.१) |
| नानावृक्षैः | नाना (अव्ययः)–वृक्ष (३.३) |
| समावृतम् | समावृत (√समा-वृ + क्त, २.१) |
| ददर्श | ददर्श (√दृश् लिट् प्र.पु. एक.) |
| कपिशार्दूलो | कपि–शार्दूल (१.१) |
| रम्यं | रम्य (२.१) |
| जगति | जगन्त् (७.१) |
| पर्वतम् | पर्वत (२.१) |
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|
| शि | ला | गृ | है | र | व | त | तं |
| ना | ना | वृ | क्षैः | स | मा | वृ | तम् |
| द | द | र्श | क | पि | शा | र्दू | लो |
| र | म्यं | ज | ग | ति | प | र्व | तम् |