५.२.२३

द्वारमुत्तरमासाद्य चिन्तयामास वानरः ।
कैलासशिखरप्रख्यमालिखन्तमिवाम्बरम् ।
ध्रियमाणमिवाकाशमुच्छ्रितैर्भवनोत्तमैः ॥

पदच्छेदः

द्वारम्द्वार (२.१)
उत्तरम्उत्तर (२.१)
आसाद्यआसाद्य (√आ-सादय् + ल्यप्)
चिन्तयामासचिन्तयामास (√चिन्तय् प्र.पु. एक.)
वानरःवानर (१.१)
कैलासशिखरप्रख्यम्कैलास–शिखर–प्रख्या (२.१)
आलिखन्तम्आलिखत् (√आ-लिख् + शतृ, २.१)
इवाम्बरम्इव (अव्ययः)–अम्बर (२.१)
ध्रियमाणम्ध्रियमाण (√धृ + शानच्, २.१)
इवाकाशम्इव (अव्ययः)–आकाश (२.१)
उच्छ्रितैर्उच्छ्रित (√उत्-श्रि + क्त, ३.३)
भवनोत्तमैःभवन–उत्तम (३.३)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१०१११२
द्वा मुत्त मा साद्य चिन्त या मा
वा रः कै लाशि प्रख्य
मालिन्तमि वाम्ब रम्ध्रि मा
मि वा का मुच्छ्रि तैर्भ नोत्त मैः