५.३.३४

शतसाहस्रमव्यग्रमारक्षं मध्यमं कपिः ।
प्राकारावृतमत्यन्तं ददर्श स महाकपिः ॥

अन्वयः

कपिः vanara, अन्तःपुराग्रतः in front of the harem, रक्षोधिपतिनिर्दिष्टं ordered (stationed) by the lord of demons, शतसाहस्रम् one hundred thousand, अव्यग्रम् vigilant, मध्यमम् midst, आरक्षम् army, ददर्श saw.

Summary

Hanuman saw in front of the harem one hundred thousand strong, vigilant soldiers of a middle rank ordered by the lord of demons.

पदच्छेदः

शतसाहस्रम्शत–साहस्र (२.१)
अव्यग्रम्अव्यग्र (२.१)
आरक्षंआरक्ष (२.१)
मध्यमंमध्यम (२.१)
कपिःकपि (१.१)
प्राकारावृतम्प्राकार–आवृत (√आ-वृ + क्त, २.१)
अत्यन्तंअत्यन्त (२.१)
ददर्शददर्श (√दृश् लिट् प्र.पु. एक.)
तद् (१.१)
महाकपिःमहत्–कपि (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

सास्र व्यग्र
मा क्षंध्य मं पिः
प्रा का रावृ त्य न्तं
र्श हा पिः