अन्वयः

दुःखार्तेन immersed in sorrow, तेन by him, महात्मना by the great self, शयितं च lay down, मयापि by me also, विविधैः by many, वाक्यैः by words, कृच्छ्रात् with great difficulty, पुनः again, उत्थापितः helped to get up.

M N Dutt

They inflamed the more Dasarathi's (Son of Dasaratha-Rāma) grief. And being overwhelmed with grief that high-souled one laid himself low on the ground. And consoling him in various words, I raised him up again.

Summary

"Rama, the great self, immersed in sorrow lay down on the ground. I also consoled him with great difficulty and helped him to get up.

पदच्छेदः

शयितं	शयित (√शी + क्त, १.१)
च	च (अव्ययः)
चिरं	चिरम् (अव्ययः)
तेन	तद् (३.१)
दुःखार्तेन	दुःख–आर्त (३.१)
महात्मना	महात्मन् (३.१)
मयापि	मद् (३.१)–अपि (अव्ययः)
विविधैर्	विविध (३.३)
वाक्यैः	वाक्य (३.३)
कृच्छ्राद्	कृच्छ्र (५.१)
उत्थापितः	उत्थापित (√उत्-स्थापय् + क्त, १.१)
पुनः	पुनर् (अव्ययः)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
श	यि	तं	च	चि	रं	ते	न
दुः	खा	र्ते	न	म	हा	त्म	ना
म	या	पि	वि	वि	धै	र्वा	क्यैः
कृ	च्छ्रा	दु	त्था	पि	तः	पु	नः