५.४७.११

दुर्धरेण प्रहस्तेन महापार्श्वेन रक्षसा ।
मन्त्रिभिर्मन्त्रतत्त्वज्ञैर्निकुम्भेन च मन्त्रिणा ॥

अन्वयः

दुर्धरेण by Durdhara, प्रहस्तेन by Prahasta, रक्षसा by the ogres, महापार्श्वेन by Mahaparsva, मन्त्रिणा by the ministers, निकुम्भेन by Nikumbha, मन्त्रतत्त्वज्ञैः with learned ones, मन्त्रिभिः with ministers, बलदर्पितैः with arrogant ones, चतुर्भिः with four, रक्षोभिः with demons, सुखोपविष्टम् comfortably seated, चतुर्भिः with four, सागरैः with oceans, परिवृतम् surrounded, कृत्स्नम् entire, लोकम् इव like the world.

Summary

He was attended by Durdhara, Prahasta, Mahaparsva and Nikumbha who were his learned ministers. Seated comfortably and attended by the four arrogant ministers, he was puffed with pride of their strength and appeared like the entire world surrounded by four oceans.

पदच्छेदः

दुर्धरेणदुर्धर (३.१)
प्रहस्तेनप्रहस्त (३.१)
महापार्श्वेनमहापार्श्व (३.१)
रक्षसारक्षस् (३.१)
मन्त्रिभिर्मन्त्रिन् (३.३)
मन्त्रतत्त्वज्ञैर्मन्त्र–तत्त्व–ज्ञ (३.३)
निकुम्भेननिकुम्भ (३.१)
चच (अव्ययः)
मन्त्रिणामन्त्रिन् (३.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८
दुर्ध रे णप्र ह स्तेन
म हा पा र्श्वेन रक्ष सा
मन्त्रि भि र्मन्त्र त त्त्व ज्ञै
र्नि कु म्भेनच मन्त्रि णा