अन्वयः

अथ and then, राजपुत्रः prince, रघुनन्दनः the joy of Raghus, महात्मनः great soul, पितुः father, भवनम् mansion, आसाद्य reached, कौसल्यां च and Kausalya's, सुमित्रां च and Sumitra's, कैकेयीं च and Kaikeyi's, अभिवाद्य च greeted them, धर्मिणाम् virtuous, परम् supreme, भरतम् Bharata, अर्थोपहितया meaningful, वाचा words, मधुरम् sweet tone, अब्रवीत् spoke

M N Dutt

Having reached and entered his ancestral palace and bowed to Kausalyä, Sumitra and Kaikeyī, the high-souled prince, the enhancer of the joy of the descendants of Raghu, addressed Bharata the foremost of the pious, with sweet words instinct with meaning, saying.

Summary

And thereafter prince Rama, the joy of Raghus, the great soul reached father's mansion and then to Kausalya's and to Sumitra, to Kaikeyi and greeted them. He then spoke meaningful words to virtuous Bharata in a sweet tone.

पदच्छेदः

अथाब्रवीद्	अथ (अव्ययः)–अब्रवीत् (√ब्रू लङ् प्र.पु. एक.)
राजपुत्रो	राजन्–पुत्र (१.१)
भरतं	भरत (२.१)
धर्मिणां	धर्मिन् (६.३)
वरम्	वर (२.१)
अथोपहितया	अथ (अव्ययः)–उपहित (√उप-धा + क्त, ३.१)
वाचा	वाच् (३.१)
मधुरं	मधुर (२.१)
रघुनन्दनः	रघुनन्दन (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
अ	था	ब्र	वी	द्रा	ज	पु	त्रो
भ	र	तं	ध	र्मि	णां	व	रम्
अ	थो	प	हि	त	या	वा	चा
म	धु	रं	र	घु	न	न्द	नः