६.२९.९

पृष्ठतो लक्ष्मण चैनमन्वगच्छत्समाहितः ।
सशरं चापमुद्यम्य सुमहद्विक्रमे रतः ॥

अन्वयः

विक्रमे heroic, रतः showing, लक्ष्मणश्च Lakshmana too, समाहितः reached, सशरम् , सुमहत् great, चापम् bow, उद्यम्य holding, एवम् likewise, पृष्ठतः alert, अन्वगच्छत् followed, सामात्यः his ministers, सविभीषणः and Vibheeshana, सुग्रीवः Sugriva, तम् and, अन्वारोहत् followed.

M N Dutt

And Laksmana, collected, went in his wake. And, upraising bow and arrow, Sugriva, (ever) engaged in valorous acts, accompanied with Vibhişaņa as well as his counsellors, following him, also ascended (the mountain).

Summary

Heroic and alert Lakshmana also holding his great bow, followed. His ministers and Vibheeshana and Sugriva also followed him up.

पदच्छेदः

पृष्ठतोपृष्ठतस् (अव्ययः)
लक्ष्मणश्चैनम्लक्ष्मण (१.१)–च (अव्ययः)–एनद् (२.१)
अन्वगच्छत्अन्वगच्छत् (√अनु-गम् लङ् प्र.पु. एक.)
समाहितःसमाहित (१.१)
सशरं (अव्ययः)–शर (२.१)
चापम्चाप (२.१)
उद्यम्यउद्यम्य (√उत्-यम् + ल्यप्)
सुमहद्सु (अव्ययः)–महत् (२.१)
विक्रमेविक्रम (७.१)
रतःरत (√रम् + क्त, १.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

पृष्ठ तोक्ष्म चै
न्व च्छत्स माहि तः
रं चा मु द्यम्य
सु द्विक्र मे तः