६.५५.९७

तं दृष्ट्वा राक्षसश्रेष्ठं प्रदीप्तानलवर्चसं ।
विस्फारयामास तदा कार्मुकं पुरुषर्षभः ॥

अन्वयः

पुरुषर्षभः bull among men, प्रदीप्तानलतेजसम् shining like fire, तम् him, राक्षसश्रेष्ठम् foremost of Rakshasas, दृष्टवा seeing, तदा then, कार्मुकम् bow. विस्फारयामास stretched.

M N Dutt

That best of persons, seeing that foremost of Rākṣasas having the splendour of a living fire, stretched his bow to its full bent.

Summary

Seeing the foremost of Rakshasas, shining like fire, Rama, the bull among men stretched his bow.

पदच्छेदः

तंतद् (२.१)
दृष्ट्वादृष्ट्वा (√दृश् + क्त्वा)
राक्षसश्रेष्ठंराक्षस–श्रेष्ठ (२.१)
प्रदीप्तानलवर्चसम्प्रदीप्त (√प्र-दीप् + क्त)–अनल–वर्चस् (२.१)
विस्फारयामासविस्फारयामास (√वि-स्फारय् प्र.पु. एक.)
तदातदा (अव्ययः)
कार्मुकंकार्मुक (२.१)
पुरुषर्षभःपुरुष–ऋषभ (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

तं दृ ष्ट्वा राक्ष श्रे ष्ठं
प्र दी प्तार्च सं
वि स्फा या मा दा
कार्मु कंपुरुर्ष भः