अन्वयः

पितृतुल्यवेगः like his father in speed, सः he, पर्वतान् mountains, वृक्षगवान् trees, सरांसि birds, नदीः rivers, तटाकानि tanks, पुरोत्तमानि best of cities, तान् them, स्फीतान् prosperous, जनान्तान् अपि people, सम्प्रवीक्ष्य watching, वेगात् speedily, जगाम went.

M N Dutt

Surveying hills and birds and pools and rivers and tanks and splendid cities and flourishing provinces, that one equal to his sire himself in celerity, held his way.

Summary

Watching the mountains, trees, birds, rivers, tanks, the best of cities, all of them and prosperous people, he went at his father's speed.

पदच्छेदः

स	तद् (१.१)
पर्वतान्	पर्वत (२.३)
वृक्षगणान्	वृक्ष–गण (२.३)
सरांसि	सरस् (२.३)
नदीस्तटाकानि	नदी (२.३)–तटाक (२.३)
पुरोत्तमानि	पुर–उत्तम (२.३)
स्फीताञ्जनांस्तान्	स्फीत–अञ्जन (२.३)–तद् (२.३)
अपि	अपि (अव्ययः)
सम्प्रपश्यञ्	सम्प्रपश्यत् (√सम्प्र-दृश् + शतृ, १.१)
जगाम	जगाम (√गम् लिट् प्र.पु. एक.)
वेगात्	वेग (५.१)
पितृतुल्यवेगः	पितृ–तुल्य–वेग (१.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
स	प	र्व	ता	न्वृ	क्ष	ग	णा	न्स	रां	सि
न	दी	स्त	टा	का	नि	पु	रो	त्त	मा	नि
स्फी	ता	ञ्ज	नां	स्ता	न	पि	सं	प्र	प	श्य
ञ्ज	गा	म	वे	गा	त्पि	तृ	तु	ल्य	वे	गः