अन्वयः

दुर्बुद्धे dull fellow, अशक्तम् not capable, पौरुषेय in manliness, विवर्जितम् powerless, हीनवीर्यमिव deficient in valour, भीरुम् timid, असत्त्वम् incapable, लघुमिव petty, तेजसा energy, विहीनमिव devoid of, मायाभिः not know conjuring tricks, विमुमिव abandoned like, अस्त्रै: weapons, बहिष्कृतम् इव like driven out, माम् me, अवज्ञाय not knowing, स्वया your own way, बुद्ध्या discretion, विचेष्टसे foolishly

M N Dutt

perverse sense, disregarding me as devoid of prowess, and incompetent, and bereft of vigour-as cowardly, light, nerveless and shorn of energy, and as divorced by the power of illusion and debarred by arms, you act on your own understanding.

Summary

"You dullard! Disdaining me as not capable, lacking manliness, powerless, deficient in valour, timid, incapable, petty, devoid of energy, not knowing conjuring tricks, abandoned weapons, driven out, you act not knowing me in your own way foolishly using your discretion."

पदच्छेदः

विमुक्तम्	विमुक्त (√वि-मुच् + क्त, २.१)
इव	इव (अव्ययः)
मायाभिर्	माया (३.३)
अस्त्रैर्	अस्त्र (३.३)
इव	इव (अव्ययः)
बहिष्कृतम्	बहिष्कृत (√बहिस्-कृ + क्त, २.१)
माम्	मद् (२.१)
अवज्ञाय	अवज्ञाय (√अव-ज्ञा + ल्यप्)
दुर्बुद्धे	दुर्बुद्धि (८.१)
स्वया	स्व (३.१)
बुद्ध्या	बुद्धि (३.१)
विचेष्टसे	विचेष्टसे (√वि-चेष्ट् लट् म.पु. )

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
वि	मु	क्त	मि	व	मा	या	भि
र	स्त्रै	रि	व	ब	हि	ष्कृ	तम्
मा	म	व	ज्ञा	य	दु	र्बु	द्धे
स्व	या	बु	द्ध्या	वि	चे	ष्ट	से