तस्यामात्मानुरूपायामात्मजन्मसमुत्सुकः ।
विलम्बितफलैः कालं स निनाय मनोरथैः ॥

अन्वयः AI आत्मजन्मसमुत्सुकः सः आत्मानुरूपायाम् तस्याम् विलम्बितफलैः मनोरथैः कालम् निनाय।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) तस्यामिति॥ स राजा। आत्मानुरूपायां तस्याम्। आत्मनो जन्म यस्यासावात्मजन्मा पुत्रः, तस्मिन् समुत्सुकः। यद्वा, -आत्मनो जन्मनि पुत्ररूपेणोत्पत्तौ समुत्सुकः सन्। आत्मा वै पुत्रनामासि (आ.गृ.१।१५) इति श्रुतेः। विलम्बितं फलं पुत्रप्राप्तिरूपं येषां तैर्मनोरथैः कदा मे पुत्रो भवेदित्याशाभिः कालं निनाय यापयामास ॥
Summary AI Eager for a son, he spent his time with her, his worthy match, harboring desires whose fulfillment was long delayed.
सारांश AI अपनी अनुरूप पत्नी से पुत्र प्राप्ति के इच्छुक राजा दिलीप ने लंबे समय तक सफल न होने वाले मनोरथों के साथ धैर्यपूर्वक समय व्यतीत किया।
पदच्छेदः AI
सःतद् (१.१) he
आत्मानुरूपायाम्आत्मन्अनुरूप (७.१) in her who was worthy of himself
तस्याम्तद् (७.१) in her
आत्मजन्मसमुत्सुकःआत्मन्जन्मन्सम्उत्सुक (१.१) eager for the birth of his own son
विलम्बितफलैःविलम्बित (वि√लम्ब्+क्त)फल (३.३) with desires whose fruits were delayed
मनोरथैःमनस्रथ (३.३) with heart's desires
कालम्काल (२.१) time
निनायनिनाय (√नी कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) spent
छन्दः अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
स्या मा त्मा नु रू पा या
मा त्म न्म मु त्सु कः
वि म्बि लैः का लं
नि ना नो थैः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.