नूनं मत्तः परं वंश्याः पिण्डविच्छेददर्शिनः ।
न प्रकामभुजः श्राद्धे स्वधासंग्रहतत्पराः ॥

अन्वयः AI नूनं मत्तः परं पिण्ड-विच्छेद-दर्शिनः वंश्याः स्वधा-संग्रह-तत्पराः (सन्तः) श्राद्धे न प्रकाम-भुजः (भवन्ति)।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) नूनमिति॥ मत्तः परं मदनन्तरम्। पञ्चम्यास्तसिल् (अष्टाध्यायी ५.३.७ ) । पिण्डविच्छेददर्शिनः पिण्डदानविच्छेदमुत्प्रेक्षमाणाः। वंशे भवा वंश्याः पितरः। स्वधेत्यव्ययं पितृभोज्ये वर्तते। तस्याः संग्रहे तत्परा आसक्ताः सन्तः श्राद्धे पितृकर्मणि। पितृदानं निवापः स्याच्छ्राद्धं तत्कर्म शास्त्रतः इत्यमरः (अमरकोशः २.७.३३ ) । प्रकामभुजः पर्याप्तभोजिनो न भवन्ति नूनं सत्यम्। कामं प्रकामं पर्याप्तम् इत्यमरः (अमरकोशः २.७.३३ ) । निर्धना ह्यापद्धनं कियदपि संगृह्णन्तीति भावः ॥
Summary AI Surely my ancestors, foreseeing the cessation of funeral offerings after me, do not eat their fill at the śrāddha ceremony, being anxious about preserving the svadhā offerings.
सारांश AI मेरे पूर्वज मेरे बाद वंश समाप्त होता देख रहे हैं, इसलिए वे श्राद्ध के समय दिए गए अन्न को पूरी तृप्ति के साथ ग्रहण नहीं कर पा रहे हैं।
पदच्छेदः AI
नूनम्नूनम् surely
मत्तःअस्मद् (+तसिल्) after me
परम्परम् beyond
वंश्याःवंश (+यत्, १.३) ancestors
पिण्डविच्छेददर्शिनःपिण्डविच्छेद (वि√छिद्+घञ्)दर्शिन् (√दृश्+णिनि, १.३) foreseeing the cessation of offerings
not
प्रकामभुजःप्रकामभुज् (+क्विप्, १.३) eating to their heart's content
श्राद्धेश्राद्ध (७.१) in the funeral ceremony
स्वधासंग्रहतत्पराःस्वधासंग्रह (सम्√ग्रह्+घञ्)तत्पर (१.३) anxious about the collection of offerings
छन्दः अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
नू नं त्तः रं वं श्याः
पि ण्ड वि च्छे र्शि नः
प्र का भु जः श्रा द्धे
स्व धा सं ग्र त्प राः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.