विदितं तप्यमानं च तेन मे भुवनत्रयम् ।
अकामोपनतेनेव साधोर्हृदयमेनसा ॥

अन्वयः AI तेन तप्यमानम् भुवनत्रयम् च मे विदितम्, अकामोपनतेन एनसा साधोः हृदयम् इव।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) विदितमिति॥ किंच, अकामेनानिच्छयोपनतेन प्रमादादागतेनैनसा पापेन साधोः सज्जनस्य हृदयमिव। तेन रक्षसा तप्यमानं संतप्यमानम्। तपेर्भौवादिकात्कर्मणि शानच्। भुवनत्रयं च मे विदितम्। मया ज्ञायत इत्यर्थः। मतिबुद्धि- (अष्टाध्यायी ३.२.१८८ ) इत्यादिना वर्तमाने क्तः। क्तस्य च वर्तमाने (अष्टाध्यायी २.३.६७ ) इति षष्टी॥
Summary AI I am aware that the three worlds are being tormented by him (Ravana), just as the heart of a virtuous person is afflicted by a sin committed unintentionally.
सारांश AI मुझे ज्ञात है कि उसके कारण तीनों लोक वैसे ही दुखी हैं, जैसे अनचाहे हुए किसी पाप से किसी सज्जन पुरुष का हृदय संतप्त होता है।
पदच्छेदः AI
विदितम्विदित (√विद्+क्त, १.१) is known
तप्यमानम्तप्यमान (√तप्+यक्+शानच्, १.१) being tormented
and
तेनतद् (३.१) by him
मेअस्मद् (४.१) to me
भुवनत्रयम्भुवनत्रय (१.१) the three worlds
अकामोपनतेनअकामउपनत by the unintentionally incurred
इवइव like
साधोःसाधु (६.१) of a virtuous person
हृदयम्हृदय (१.१) the heart
एनसाएनस् (३.१) by sin
छन्दः अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
वि दि तं प्य मा नं
ते मे भु त्र यम्
का मो ते ने
सा धो र्हृ मे सा
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.