धातारं तपसा प्रीतं ययाचे स हि राक्षसः ।
दैवात्सर्गादवध्यत्वं मर्त्येष्वास्थापराङ्मुखः ॥

अन्वयः AI सः राक्षसः हि मर्त्येषु आस्थापराङ्मुखः (सन्) तपसा प्रीतं धातारं दैवात् सर्गात् अवध्यत्वं ययाचे।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) धातारमिति॥ स राक्षसस्तपसा प्रीतं संतुष्टं धातारं ब्रह्माणाम्। मर्त्येषु विषय आस्थापराङ्मुखः आदरविमुखः सन्। मर्त्याननादृत्येत्यर्थः। दैवादष्टविधात् सर्गाद्दैवसृष्टेरवध्यत्वं ययाचे हि ॥
Summary AI Indeed, that Rakshasa (Ravana), being disdainful towards mortals, begged the Creator Brahma, who was pleased by his penance, for invincibility from the entire class of divine beings.
सारांश AI उस राक्षस ने तपस्या से प्रसन्न ब्रह्मा से मनुष्यों को तुच्छ मानकर केवल देवों आदि से अवध्य होने का वरदान माँगा था।
पदच्छेदः AI
धातारम्धातृ (२.१) the Creator
तपसातपस् (३.१) by penance
प्रीतम्प्रीत (√प्री+क्त, २.१) pleased
ययाचेययाचे (√याच् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) begged
सःतद् (१.१) he
हिहि indeed
राक्षसःराक्षस (१.१) the Rakshasa
दैवात्दैव (५.१) from the divine
सर्गात्सर्ग (५.१) creation
अवध्यत्वम्अवध्यत्व (२.१) invincibility
मर्त्येषुमर्त्य (७.३) towards mortals
आस्थापराङ्मुखःआस्थापराङ्मुख (१.१) being indifferent
छन्दः अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
धा ता रं सा प्री तं
या चे हि रा क्ष सः
दै वा त्स र्गा ध्य त्वं
र्त्ये ष्वा स्था रा ङ्मु खः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.