अन्वयः
AI
(सः पुरुषः) आद्यस्य पुंसः अनुप्रवेशात् तेन अपि दुर्वहं हेमपात्रगतं पयः चरुं दोर्भ्याम् आदधानः (आसीत्)।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
हेमपात्रेति॥ आद्यस्य पुंसो विष्णोरनुप्रवेशादधिष्ठानाद्धेतोस्तेन दिव्यपुरुषेणापि दुर्वहम्। चतुर्दशभुवनोदरस्य भगवतो हरेरतिगरीयस्त्वाद्वोढुमशक्यम्। हेमपात्रगतं पयसि पक्वं चरुं पयश्चरुं पायसान्नं दोर्भ्यामादधानो वहन्।
अनल्पाग्निभिरूष्मपक्व ओदनश्चरुः इति याज्ञिकाः ॥
Summary
AI
That being was holding with his two arms the sacrificial milk-pudding (charu) contained in a golden vessel, which was difficult even for him to carry due to the infusion of the primeval Being (Vishnu).
सारांश
AI
उसने दोनों हाथों से स्वर्णपात्र में स्थित वह चरु थाम रखा था, जो विष्णु के अंश के कारण अत्यंत भारी था।
पदच्छेदः
AI
| हेमपात्रगतम् | हेम–पात्र–गत (२.१) | contained in a golden vessel |
| दोर्भ्याम् | दोस् (३.२) | with his two arms |
| आदधानः | आदधान (आ√धा+शानच्, १.१) | holding |
| पयः | पयस् (२.१) | milk |
| चरुम् | चरु (२.१) | sacrificial oblation |
| अनुप्रवेशात् | अनुप्रवेश (५.१) | due to the entry |
| आद्यस्य | आद्य (६.१) | of the primeval |
| पुंसः | पुंस् (६.१) | of the Being |
| तेन | तद् (३.१) | by him |
| अपि | अपि | even |
| दुर्वहम् | दुर्वह (२.१) | difficult to carry |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| हे | म | पा | त्र | ग | तं | दो | र्भ्या |
| मा | द | धा | नः | प | य | श्च | रुम् |
| अ | नु | प्र | वे | शा | दा | द्य | स्य |
| पुं | स | स्ते | ना | पि | दु | र्व | हम् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.