अथाग्र्यमहिषीं राज्ञः प्रसूतिसमये सती ।
पुत्रं तमोपहं लेभे नक्तं ज्योतिरिवौषधिः ॥

अन्वयः AI अथ प्रसूतिसमये सती राज्ञः अग्र्यमहिषी नक्तं ज्योतिः ओषधिः इव तमोपहं पुत्रं लेभे ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) अथेति॥ अथ राज्ञो दशरथस्य सती पतिव्रता। अग्र्या चासौ महिषी चाग्र्यमहिषी कौसल्या। प्रसूतिसमये प्रसूतिकाले। ओषधिर्नक्तं रात्रिसमये तमोऽपहन्तीति तमोपहम्। अपे क्लेशतमसोः (अष्टाध्यायी ३.२.५० ) इति ङप्रत्ययः। ज्योतिरिव। तमोपहं तमोनाशकरं पुत्रं लेभे प्राप॥
Summary AI Then, at the time of delivery, the virtuous chief queen of the King gave birth to a son who dispels darkness, just as a medicinal herb emits light at night.
सारांश AI राजा की पटरानी कौशल्या ने समय आने पर अंधकार को नष्ट करने वाले पुत्र को वैसे ही प्राप्त किया, जैसे औषधि रात में प्रकाश उत्पन्न करती है।
पदच्छेदः AI
अथअथ then
अग्र्यमहिषीम्अग्र्यमहिषी (२.१) the chief queen
राज्ञःराजन् (६.१) of the King
प्रसूतिसमयेप्रसूतिसमय (७.१) at the time of delivery
सतीसती (√अस्+शतृ+ङीप्, १.१) the virtuous one
पुत्रम्पुत्र (२.१) a son
तमोपहम्तमस्अपह (अप√हन्+ड, २.१) dispeller of darkness
लेभेलेभे (√लभ् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) obtained
नक्तम्नक्तम् at night
ज्योतिःज्योतिस् (२.१) light
इवइव like
ओषधिःओषधि (१.१) a medicinal herb
छन्दः अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
था ग्र्य हि षीं रा ज्ञः
प्र सू ति ये ती
पु त्रं मो हं ले भे
क्तं ज्यो ति रि वौ धिः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.