अव्रवीञ्च भगवन्मतङ्गजै-
र्यद्बृहद्भिरपि कर्म दुष्करम् ।
तत्र नाहमनुमन्तुमुत्सहे
मोघवृत्ति कलभस्य चेष्टितम् ॥

अन्वयः AI सः अब्रवीत् च - भगवन्! बृहद्भिः मतङ्गजैः अपि यत् कर्म दुष्करम्, तत्र कलभस्य मोघवृत्ति चेष्टितम् अनुमन्तुम् अहम् न उत्सहे ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) अब्ववीदिति॥ अब्रवीञअच। मुनिमिति शेषः किमिति? हे भगवन्मुने! बृहद्भिर्मतंगजैर्महागजैपरि दुष्करं यत्कर्म तत्र कर्मणि कलभस्य बालगजस्य । कलभः करिशावकः इत्यमरः (अमरकोशः २.८.३५ ) । मोघवृत्ति व्यर्थव्यापारं चेष्टितं साहसमनुमन्तुमहं नोत्सहे ॥

Summary AI The King said, "O Venerable One! I do not dare to permit the futile effort of a young elephant calf in a task that is difficult even for full-grown elephants."

सारांश AI जनक ने मुनि से कहा कि जिस कार्य को महान हाथी भी न कर सके, उस दुष्कर कर्म के लिए मैं इस बालक रूपी गजशावक को अनुमति देने का साहस नहीं कर पा रहा हूँ।

पदच्छेदः AI

अब्रवीत्	अब्रवीत् (√ब्रू कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	said
च	च	and
भगवन्	भगवत् (८.१)	O Venerable One
मतङ्गजैः	मतङ्ग–ज (३.३)	by elephants
यत्	यद् (१.१)	which
बृहद्भिः	बृहत् (३.३)	by large
अपि	अपि	even
कर्म	कर्मन् (१.१)	task
दुष्करम्	दुस्–कर (√कृ+खल्, १.१)	difficult to do
तत्र	तत्र	there/in that
न	न	not
अहम्	अस्मद् (१.१)	I
अनुमन्तुम्	अनुमन्तुम् (अनु√मन्+तुमुन्)	to permit
उत्सहे	उत्सहे (उत्√सहँ कर्तरि लट् (आत्मने.) उ.पु. एक.)	I dare
मोघवृत्ति	मोघ–वृत्ति (२.१)	futile effort
कलभस्य	कलभ (६.१)	of a young elephant
चेष्टितम्	चेष्टित (√चेष्ट्+क्त, २.१)	exertion

छन्दः रथोद्धता [११: रनरलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
अ	व्र	वी	ञ्च	भ	ग	व	न्म	त	ङ्ग	जै
र्य	द्बृ	ह	द्भि	र	पि	क	र्म	दु	ष्क	रम्
त	त्र	ना	ह	म	नु	म	न्तु	मु	त्स	हे
मो	घ	वृ	त्ति	क	ल	भ	स्य	चे	ष्टि	तम्
र			न			र			ल	ग

अव्रवीञ्च भगवन्मतङ्गजै-
र्यद्बृहद्भिरपि कर्म दुष्करम् ।
तत्र नाहमनुमन्तुमुत्सहे
मोघवृत्ति कलभस्य चेष्टितम् ॥

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect