अन्वयः
AI
ताः नराधिपसुताः नृपात्मजैः ते च ताभिः कृतार्थतां अगमन् सः वरवधूसमागमः प्रत्ययप्रकृतियोगसंनिभः अभवत् ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
ता इति॥ ता नराधिपसुता जनककन्यका नृपात्मजैर्दशरथपुत्रैः कृतार्थतां कुलशीलवयोरूपादिसाफल्यमगमन्। ते च ताभिस्तथा। किंच, स वराणां वधूनां च समागमः। प्रत्ययानां प्रकृतीनां च योग इव संनिभातीति संनिभः। अभवत्। पचाद्यच्। प्रत्ययाः सनादयो येभ्यो विधीयन्ते ताः प्रकृतयः। यथा प्रकृति-प्रत्यययोः सहैकार्थसाधनत्वं तद्वदत्रापीति भावः ॥
Summary
AI
The princesses attained fulfillment through the princes, and the princes through them. That union of grooms and brides was as perfect and meaningful as the union of grammatical roots with their appropriate suffixes.
सारांश
AI
उन राजकुमारों और राजकुमारियों ने एक-दूसरे को पाकर कृतार्थता का अनुभव किया; वर-वधु का वह सुंदर मिलन व्याकरण के 'प्रकृति' और 'प्रत्यय' के सटीक संयोग जैसा जान पड़ता था।
पदच्छेदः
AI
| ताः | तद् (१.३) | those |
| नराधिपसुताः | नर–अधिप–सुता (१.३) | daughters of the king |
| नृपात्मजैः | नृप–आत्मज (३.३) | with the sons of the king |
| ते | तद् (१.३) | they (the sons) |
| च | च | and |
| ताभिः | तद् (३.३) | with them (the daughters) |
| अगमन् | अगमन् (√गम् कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | attained |
| कृतार्थताम् | कृत–अर्थ–ता (२.१) | fulfillment |
| सः | तद् (१.१) | that |
| अभवत् | अभवत् (√भू कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | became |
| वरवधूसमागमः | वर–वधू–समागम (१.१) | the union of grooms and brides |
| प्रत्ययप्रकृतियोगसंनिभः | प्रत्यय–प्रकृति–योग–संनिभ (१.१) | resembling the union of grammatical suffixes and roots |
छन्दः
रथोद्धता [११: रनरलग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ता | न | रा | धि | प | सु | ता | नृ | पा | त्म | जै |
| स्ते | च | ता | भि | र | ग | म | न्कृ | ता | र्थ | ताम् |
| सो | ऽभ | व | द्व | र | व | धू | स | मा | ग | मः |
| प्र | त्य | य | प्र | कृ | ति | यो | ग | सं | नि | भः |
| र | न | र | ल | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.