Loading data... On slow networks this could take a few minutes.
100%

मातृवर्गचरणस्पृशौ मुने-
स्तौ प्रपद्य पदवीं महौजसः ।
रेचतुर्गतिवशात्प्रवर्तिनौ
भास्करस्य मधुमाधवाविव ॥

अन्वयः AI मातृवर्गचरणस्पृशौ महौजसः मुनेः पदवीं प्रपद्य गतिवशात् प्रवर्तिनौ भास्करस्य मधुमाधवौ इव रेचतुः ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) मातृवर्गेति॥ मातृवर्गस्य चरणान्स्पृशत इति मातृवर्गचरणस्पृशौ। कृतमातृवर्गनमस्कारावित्यर्थः। स्पृशोऽनुदके क्क्न् (अष्टाध्यायी ३.२.५८ ) इति क्किन्प्रत्ययः। तौ महौजसो मुनेः पदवीं प्रपद्य। महौजसो भास्करस्य गतिवशान्मेषादिराशिसंक्रान्त्यनुसारात्प्रवर्तिनौ मधुमाधवाविव चैत्रवैशाखाविव रेजतुः। फणां च सप्तानाम् (अष्टाध्यायी ६.४.१२५ ) इति वैकल्पिकावेत्वाभ्यासलोपौ। स्याञ्चैत्रे चैत्रिको मधुःइति। वैशाखे माधवो राधः इति चामरः ॥
Summary AI Rāma and Lakṣmaṇa, after touching the feet of their mothers, followed the path of the powerful sage Viśvāmitra. As they moved, they shone brilliantly like the two spring months, Madhu and Mādhava, following the course of the sun.
सारांश AI माताओं के चरणों की वंदना कर वे दोनों तेजस्वी राजकुमार मुनि के पीछे ऐसे चले जैसे सूर्य के पीछे चैत्र और वैशाख के दो महीने चलते हैं।
पदच्छेदः AI
मातृवर्गचरणस्पृशौमातृवर्गचरणस्पृश् (√स्पृश्+क्विप्, २.२) touching the feet of their mothers
मुनेःमुनि (६.१) of the sage (Viśvāmitra)
तौतद् (१.२) those two (Rāma and Lakṣmaṇa)
प्रपद्यप्रपद्य (प्र√पद्+ल्यप्) having reached/followed
पदवीम्पदवी (२.१) the path
महौजसःमहस्ओजस् (६.१) of the highly powerful one
रेचतुःरेचतुः (√राज् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. द्वि.) shone
गतिवशात्गतिवश (५.१) due to the nature of their movement
प्रवर्तिनौप्रवर्तिन् (प्र√वृत्+णिच्+णिनि, १.२) moving forward
भास्करस्यभास्कर (६.१) of the sun
मधुमाधवौमधुमाधव (१.२) the months of Madhu and Mādhava (Spring)
इवइव like
छन्दः रथोद्धता [११: रनरलग]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
मा तृ र्ग स्पृ शौ मु ने
स्तौ प्र द्य वीं हौ सः
रे तु र्ग ति शा त्प्र र्ति नौ
भा स्क स्य धु मा वा वि
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.