मैथिलस्य धनुरन्यपार्थिवै-
स्त्वं किलानमितपूर्वमक्षणोः ।
तन्निशम्य भवता समर्थये
वीर्यश्रृङ्गमिव भग्नमात्मनः ॥

अन्वयः AI त्वं मैथिलस्य अन्यपार्थिवैः अनमितपूर्वम् धनुः अक्षणोः किल । तत् निशम्य भवता आत्मनः भग्नं वीर्यश्रृङ्गम् इव समर्थये ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) मैथिलस्येति॥ अन्यैः पार्थइवैः। अनमितपूर्वं पूर्वमनमितम्। सुप्सुपेति समासः। अस्य मैथिलस्य धनुस्त्वमक्षणोः क्षतवान्। किलइति वार्तायाम्। वार्तासेभाव्ययोः किल इत्यमरः। तद्धनुर्भग्नं निशम्याकर्ण्य भवतात्मनो मम वीर्यमेव शृङगं भग्नमिव समर्थये मन्ये ॥

Summary AI Paraśurāma remarked that Rāma had reportedly broken the bow of the King of Mithilā, a feat no other king had ever managed. Upon hearing this news, Paraśurāma felt as though his own 'horn of prowess'—his unique reputation for strength—had been broken by Rāma. He viewed Rāma's success not just as a feat of strength, but as a direct challenge to his own unmatched status as a warrior.

सारांश AI तुमने जनक के उस धनुष को तोड़ दिया जिसे कोई अन्य राजा झुका भी न सका था। यह सुनकर मुझे ऐसा लग रहा है मानो तुमने मेरे ही पराक्रम का शिखर तोड़ दिया हो।

पदच्छेदः AI

मैथिलस्य	मैथिल (६.१)	of the King of Mithilā
धनुः	धनुस् (२.१)	the bow
अन्यपार्थिवैः	अन्य–पार्थिव (३.३)	by other kings
अनमितपूर्वम्	अन्–नमित–पूर्व (२.१)	not previously bent
अक्षणोः	अक्षणोः (√क्षण् कर्तरि लुङ् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you broke
किल	किल	indeed
तत्	तद् (२.१)	that
निशम्य	निशम्य (नि√शम्+ल्यप्)	having heard
भवता	भवत् (३.१)	by you
समर्थये	समर्थये (सम्√अर्थ् कर्तरि लट् (आत्मने.) उ.पु. एक.)	I consider
वीर्यश्रृङ्गम्	वीर्य–श्रृङ्ग (२.१)	the horn of my prowess
इव	इव	as if
भग्नम्	भग्न (√भञ्ज्+क्त, २.१)	broken
आत्मनः	आत्मन् (६.१)	of myself

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
मै	थि	ल	स्य	ध	नु	र	न्य	पा	र्थि	वै
स्त्वं	कि	ला	न	मि	त	पू	र्व	म	क्ष	णोः
त	न्नि	श	म्य	भ	व	ता	स	म	र्थ	ये
वी	र्य	श्रृ	ङ्ग	मि	व	भ	ग्न	मा	त्म	नः

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect