तौ बलातिबलयोः प्रभावतो
विद्ययोः पथि मुनिप्रदिष्टयोः ।
मम्लतुर्न मणिकुट्टिमोचितौ
मातृपार्श्वपरिवर्तिनाविवि ॥

अन्वयः AI तौ मुनिप्रदिष्टयोः बलातिबलयोः विद्ययोः प्रभावतः पथि मम्लतुः न, मातृपार्श्वपरिवर्तिनौ मणिकुट्टिमोचितौ इव ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) ताविति॥ मणिकुट्टिमोचितौ मणिबद्धभूमिसंचारोचितौ तौ मुनिप्रदिष्टयोः कौशिकेनोपदिष्टयोर्बलातिबलयोर्विद्ययोर्बलातिबलाख्ययोर्मन्त्रयोः प्रभावतः सामर्थ्यान्मातृपार्श्वपरिवर्तिनौ मातृसमीपवर्तिनाविव पथि न मम्सतुः। न म्लानावित्यर्थः। अत्र रामायणश्लोकः(बाल.२३।१८)-

क्षुत्पिपासे न ते राम! भविष्येते नरोत्तम!। बलामतिबलां चैव पठतः पथि राघवो!॥

इति॥

Summary AI By the power of the two sciences, Balā and Atibalā, taught to them by the sage, the two brothers did not feel exhausted on the path. Though they were accustomed to jeweled floors and staying near their mothers, they remained as fresh as if they were still at home.

सारांश AI मुनि द्वारा प्रदान की गई 'बला' और 'अतिबला' विद्याओं के प्रभाव से, राजमहलों के अभ्यस्त वे दोनों सुकुमार राजकुमार मार्ग में तनिक भी नहीं थके।

पदच्छेदः AI

तौ	तद् (१.२)	those two
बलातिबलयोः	बला–अतिबला (६.२)	of the Balā and Atibalā (mantras)
प्रभावतः	प्रभाव (५.१)	due to the power
विद्ययोः	विद्या (६.२)	of the two lores
पथि	पथिन (७.१)	on the path
मुनिप्रदिष्टयोः	मुनि–प्रदिष्ट (प्र√दिश्+क्त, ६.२)	taught by the sage
मम्लतुः	मम्लतुः (√म्लै कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. द्वि.)	became exhausted
न	न	not
मणिकुट्टिमोचितौ	मणि–कुट्टिम–उचित (१.२)	accustomed to jeweled floors
मातृपार्श्वपरिवर्तिनौ	मातृ–पार्श्व–परिवर्तिन् (परि√वृत्+णिनि, १.२)	staying by their mother's side
इव	इव	as if

छन्दः रथोद्धता [११: रनरलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
तौ	ब	ला	ति	ब	ल	योः	प्र	भा	व	तो
वि	द्य	योः	प	थि	मु	नि	प्र	दि	ष्ट	योः
म	म्ल	तु	र्न	म	णि	कु	ट्टि	मो	चि	तौ
मा	तृ	पा	र्श्व	प	रि	व	र्ति	ना	वि	वि
र			न			र			ल	ग

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect