अन्वयः
AI
यदा मातृकम् राजसत्वम् अवधूय पित्र्यम् शमम् गमितः अस्मि, ननु त्वया मम अयम् निग्रहः अपि अनिन्दितफलः अनुग्रहीकृतः ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
राजसत्वमिति॥ मातुरागतं मातृकं राजसत्वं रजोगुणप्रधानत्वमवधूयपितुरागतं पित्र्यं शमं यदा गमितोऽस्मि। तदा त्वया ममापेक्षितत्वादनिन्दितमगर्हितं फलं स्वर्गहानिलक्षणं यस्य सोऽयं निग्रहोऽपकारोऽप्यनुग्रहीकृतो ननूपकारीकृतः खलु ॥
Summary
AI
Parashurama said: "Since I have been made to shake off the quality of Rajas inherited from my mother and attain the tranquility inherited from my father, indeed, even this subjugation of me by you has been turned into a favor with a praiseworthy result."
सारांश
AI
परशुराम ने कहा कि माता के पक्ष से प्राप्त क्षत्रिय तेज को हटाकर आपने मुझे पिता के समान शांति प्रदान की है, इसलिए आपका यह दंड मेरे लिए अनुग्रह के समान है।
पदच्छेदः
AI
| राजसत्वम् | राजसत्व (२.१) | the quality of Rajas |
| अवधूय | अवधूय (अव√धू+ल्यप्) | having shaken off |
| मातृकम् | मातृक (२.१) | inherited from my mother |
| पित्र्यम् | पित्र्य (२.१) | inherited from my father |
| अस्मि | अस्मि (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. एक.) | I am |
| गमितः | गमित (√गम्+णिच्+क्त, १.१) | made to attain |
| शमम् | शम (२.१) | tranquility |
| यदा | यदा | since |
| ननु | ननु | indeed |
| अनिन्दितफलः | अनिन्दित–फल (१.१) | having a blameless result |
| मम | अस्मद् (६.१) | my |
| त्वया | युष्मद् (३.१) | by you |
| निग्रहः | निग्रह (१.१) | subjugation |
| अपि | अपि | even |
| अयम् | इदम् (१.१) | this |
| अनुग्रहीकृतः | अनुग्रहीकृत (√अनुग्रहीकृ+क्त, १.१) | has been turned into a favor |
छन्दः
रथोद्धता [११: रनरलग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| रा | ज | स | त्व | म | व | धू | य | मा | तृ | कं |
| पि | त्र्य | म | स्मि | ग | मि | तः | श | मं | य | दा |
| न | न्व | नि | न्दि | त | फ | लो | म | म | त्व | या |
| नि | ग्र | हो | ऽप्य | य | म | नु | ग्र | ही | कृ | तः |
| र | न | र | ल | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.