स हि प्रथमजे तस्मिन्नकृतश्रीपरिग्रहे ।
परिवेत्तारमात्मानं मेने स्वीकरणाद्भुवः ॥

अन्वयः AI सः हि प्रथमजे तस्मिन् अकृतश्रीपरिग्रहे भुवः स्वीकरणात् आत्मानम् परिवेत्तारम् मेने ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) स हीति॥ स हि भरतः प्रथमजेऽग्रजे तस्मिन् रामेऽकृतश्रीपरिग्रहे सति स्वयं भुवः स्वीकरणादात्मानं परिवेत्तारं मेने। परिवेत्तानुजोऽनूढे ज्येष्ठे दारपरिग्रहात् इत्यमरः (अमरकोशः २.७.६० ) । भूपरिग्रहोऽपि दारपरिग्रहसम इति भावः ॥
Summary AI Bharata considered that if he were to accept the kingdom while his elder brother Rama had not yet accepted the royal fortune, he would be guilty of 'parivedana'—the sin of a younger brother marrying or taking precedence before the elder.
सारांश AI भरत ने स्वयं को दोषी माना कि यदि वे बड़े भाई के रहते राज्य स्वीकार करते हैं, तो वे बड़े भाई के अधिकार का हनन करने वाले कहलाएंगे।
पदच्छेदः AI
सःतद् (१.१) He
हिहि for
प्रथमजेप्रथमज (७.१) the first-born
तस्मिन्तद् (७.१) while he
अकृतश्रीपरिग्रहेअकृतश्रीपरिग्रह (७.१) had not accepted the royal fortune
परिवेत्तारम्परिवेत्तृ (२.१) a younger brother who marries before the elder
आत्मानंआत्मन् (२.१) himself
मेनेमेने (√मन् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) he considered
स्वीकरणात्स्वीकरण (५.१) from the act of accepting
भुवःभू (६.१) of the kingdom
छन्दः अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
हि प्र जे स्मि
न्न कृ श्री रि ग्र हे
रि वे त्ता मा त्मा नं
मे ने स्वी णा द्भु वः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.