अन्वयः
AI
स्वर्गिणः पितुः निदेशात् अपाक्रष्टुम् अशक्यम् तम् पश्चात् राज्याधिदेवते कर्तुम् पादुके ययाचे ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
तमिति॥ स्वर्गिणः पितुर्निदेशादपाक्रष्टुं निवर्तयितुमशक्यं तं रामं पश्चाद्राज्याधिदेवते स्वामिन्यौ कर्तुं पादुके ययाचे याचितवान् ॥
Summary
AI
When it proved impossible to divert Rama from following the command of their deceased father, Bharata finally begged for Rama's sandals to serve as the presiding deities of the kingdom during his absence.
सारांश
AI
स्वर्गवासी पिता की आज्ञा का पालन कर रहे राम को जब लौटाना असंभव हो गया, तब भरत ने राज्य चलाने के लिए उनकी पादुकाएं मांग लीं।
पदच्छेदः
AI
| तम् | तद् (२.१) | him |
| अशक्यम् | अशक्य (२.१) | impossible |
| अपाक्रष्टुं | अपाक्रष्टुम् (अप+आ√कृष्+तुमुन्) | to persuade |
| निदेशात् | निदेश (५.१) | from the command |
| स्वर्गिणः | स्वर्गिन् (६.१) | of the one in heaven |
| पितुः | पितृ (६.१) | of the father |
| ययाचे | ययाचे (√याच् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | he begged for |
| पादुके | पादुका (२.२) | the two sandals |
| पश्चात् | पश्चात् | afterwards |
| कर्तुं | कर्तुम् (√कृ+तुमुन्) | to make |
| राज्याधिदेवते | राज्य–अधिदेवता (२.२) | as the two presiding deities of the kingdom |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | म | श | क्य | म | पा | क्र | ष्टुं |
| नि | दे | शा | त्स्व | र्गि | णः | पि | तुः |
| य | या | चे | पा | दु | के | प | श्चा |
| त्क | र्तुं | रा | ज्या | धि | दे | व | ते |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.