कामं जीवति मे नाथ इति सा विजहौ शुचम् ।
प्राङ्मत्वा सत्यमस्यान्तं जीविता स्मीति लज्जिता ॥

अन्वयः AI मे नाथः कामं जीवति इति सा शुचं विजहौ । अस्य अन्तं सत्यं मत्वा प्राक् जीविता अस्मि इति लज्जिता ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) काममिति॥ सा सीता मे नाथो जिवतीति हेतोः शुचं शोकं कामं विजहौ। किंतु प्राक् पूर्वमस्य नाथस्यान्तं नाशं सत्यं यथार्थं मत्वा जीविता जिवितवत्यस्मीति हेतोर्लज्जिता लज्जावती। कर्तरि क्तः। दुःखादपि दुःसहो लज्जाभर इति भावः ॥
Summary AI Thinking 'My lord surely lives,' Sita gave up her grief. However, she felt embarrassed that she had remained alive earlier when she had believed his death to be real.
सारांश AI स्वामी जीवित हैं यह जानकर सीता का शोक मिट गया, पर उन्हें लज्जा हुई कि वे राम के अंत की आशंका के बाद भी जीवित रहीं।
पदच्छेदः AI
कामम्कामम् Indeed
जीवतिजीवति (√जीव् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) is alive
मेअस्मद् (६.१) my
नाथःनाथ (१.१) lord
इतिइति thus
सातद् (१.१) she
विजहौविजहौ (वि√हा कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) abandoned
शुचम्शुच् (२.१) grief
प्राक्प्राच् Previously
मत्वामत्वा (√मन्+क्त्वा) having thought
सत्यम्सत्य (२.१) as real
अस्यइदम् (६.१) his
अन्तम्अन्त (२.१) end
जीविताजीवित (√जीव्+क्त+टाप्, १.१) I remained alive
अस्मिअस्मि (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) उ.पु. एक.) am
इतिइति thus
लज्जितालज्जित (√लज्ज्+क्त+टाप्, १.१) ashamed
छन्दः अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
का मं जी ति मे ना
ति सा वि हौ शु चम्
प्रा ङ्म त्वा त्य स्या न्तं
जी वि ता स्मी ति ज्जि ता
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.